Nghệ Thuật

Tìm hiểu về nét tinh hoa và những tác phẩm tranh đông hồ nổi tiếng

Tranh Đông Hồ cũng là một loại hình nghệ thuật đại diện cho tinh hoa văn hóa truyền thống của người Việt Nam. Nó mang một nét rất dân tộc, sự hấp dẫn ở chỗ độc đáo về màu sắc, đa dạng về bố cục cũng như khuôn hình. Thêm vào đó, chất liệu tự nhiên mang đậm nét ấm áp, gần gũi và thôn quê không một quốc gia nào từng có.

Tranh Đông Hồ – nét văn hóa dân gian của người Việt Nam

Tranh đông hồ xuất hiện từ rất sớm, từ thời Lê. Ngay từ khi mới xuất hiện loại hình này đã có rất nhiều mẫu đa dạng nên không thể đếm được. Cho đến này người ta chỉ chia ra làm 5 loại chính đó là: Tranh thờ, tranh chúc tụng, tranh sinh hoạt, truyện tranh và tranh lịch sử. Lúc đầu tranh Đông Hồ bán ra chỉ được phục vụ trong dịp tết Nguyên Đán, cứ mỗi một năm lại bỏ thay vào đó là bức tranh mới. Ngày nay nó trở thành một loại hình nghệ thuật được nhiều người thưởng thức và mua bán dễ dàng.

Tranh Đông Hồ thuộc dòng tranh in từ tấm gỗ, ván gỗ do người dẫn thuộc làng tranh Đông Hồ sáng tạo ra đầu tiên. Theo thời gian họ dần dần phát triển thành làng nghề tranh dân gian Đông Hồ nổi tiếng.

Dòng tranh gắn liền với sự gần gũi, mọi bức hình đều thể hiện được sự sinh động trong những hoạt động sinh hoạt của người Việt. Những hình ảnh lao động bình dị, những người nông dân chất phác, những phong tục, tập quán, những sinh hoạt thường ngày được thể hiện một cách gần gũi. Từ lâu trong từng nét vẽ cũng tạo nên giá trị nghệ thuật dân gian đi vào trong sử sách, thơ ca hay ăn sâu và chính tâm hồn của người Việt.

Sự tỷ mỷ của một bức tranh Đông Hồ

Giấy in tranh đông hồ là giấy điệp, người ta thường nghiền mịn vỏ của những con Điệp ra để trộn với loại hồ được nấu với gạo nếp/ tẻ/ bột sắn. Sự kết hợp này tạo thành một loại hồ để quét nền cho bức tranh. Để sử dụng được lên mặt giấy thì phải để loãng hồ. Thường tranh đông hồ không có quá nhiều mài, 4 màu chủ đạo được dùng tương ứng với bản khắc lên gỗ là mà đen, xanh, vàng, đỏ.

  • Màu đen: than hay lá tre, màu sắc thể hiện được những đường nét nền tảng nhấn nhá cho những điểm phụ trong bức tranh.
  • Màu xanh: gỉ đồng hay lá chàm, là màu sắc không thể thiếu cho mọi bức tranh, nó như nguồn sống giàu năng lượng.
  • Màu vàng: Làm từ hoa hòe thường làm cho cảnh vui tươi tràn ngập, thêm sức sống trên một bức tranh.
  • Màu đỏ: làm từ thỏi son, làm từ gỗ vàng. Khi lựa chọn nền màu đỏ thường dùng cho các tranh về sự ghen tuông, nó lột tả được sự tức giận, lột tả được cái nóng giận về không khí.

4 gam màu cơ bản, với chất liệu tạo màu tự nhiên nhưng không hề thiếu đi sự tinh hoa trong bức tranh. Để hoàn thành một bức tranh, người làm tranh đều phải rất tỷ mỉ và công phu. Các giai đoạn từ quét hồ lên giấy, phơi giấy hồ khô rồi quét điệp lên, sau đó lại đợi cho khô điệp. Quá trình in màu phải được thực hiện lần lượt, nếu có 4 màu thì in lần lượt mỗi lần 1 màu, sau mỗi 1 lượt màu đều phải phơi khô rồi mới tiếp tục lượt tiếp theo. Cứ như vậy, từng đường nét của bức tranh sẽ được hình thành.

Tranh Đông Hồ cũng có nguy cơ bị thất truyền

Hiện nay có hơn 1000 làng nghề khác nhau, trong đó chỉ khoảng 300 làng nghề truyền thống. Tất cả những làng nghề tại Việt Nam đều mang lại doanh thu không hề nhỏ. Tuy nhiên với sự phát triển của nền công nghiệp hiện nay thì các làng nghề cũng phải nhận một sức ép trên thị trường kinh tế và có nguy cơ bị mai một.

Một thực tiễn cho thấy, các làng tranh đông hồ hay chợ tranh đông hồ giờ không còn tấp nập cảnh kẻ bán người mua những những thập kỷ trước nữa. Có một điều đáng nói nữa là, hiện nay tranh Đông hồ không còn thuần Việt nữa mà bị thương mại hóa quá nhiều. Ngày nay nguyên liệu và màu sắc tranh cũng không được thắm nét xưa nữa. Chủ yếu là màu sắc công nghiệp, phong cách có pha chút hiện đại hóa nên nét xưa có nguy cơ bị mai một.

Mai một là vì phần chữ Hán/ nôm cũng bị đục bỏ hoặc không hiểu được hết nên làm cụt nghĩa của phần chữ. Các bản mới được sao chép lại không không tinh tế nữa.

Những bức tranh dân gian đông hồ nổi tiếng

Đám cưới chuột: Được đứng đầu trong bảng xếp hạng nổi tiếng, bức tranh này được treo ở khắp các cơ quan, văn phòng như một ngụ ý nhắc nhở giữa người có chức có quyền với nhân viên. Một lời động viên nhắc nhở đầy tính nhân văn. Đối với mọi thế hệ của mọi thời đại khi nhìn vào bức tranh đều nói lên ngụ ý cách đối nhân xử thế.

Vinh quy bái tổ: Là một bức tranh dân gian Đông Hồ nổi tiếng. Đó không chỉ đơn giản là bức tranh vinh danh vị tân thủ khoa mà còn là một lời nhắc nhở “công cha nghĩa mẹ, ơn thầy”. Có được thành quả như ngày hôm nay thì nhờ công ơn của cha mẹ, của thầy cô và bạn bè. Nếu là người Việt thì đều có quyền hãng diện với truyền thống văn hóa này.

Vinh hoa phú quý: Mang ỹ nghĩa chúc tụng, cầu lộc, cầu may trong mỗi gia đình. Ngày xưa vinh hoa phú quý không chỉ là có nhiều của cải đất đai mà còn có nghĩa là đông con nhiều cháu. Hàm ý con cái phải đầy đủ cả con trai và cả con gái. Bức Vinh hoa phú quý thường được treo nhiều trong gia đình để thể hiện cho lời chúc ấm no, hạnh phúc con cháu đề huề.

Tranh đông hồ gà đại cát: Mang ý nghĩa cầu may, cấm quỷ mang lại nhiều lộc cho một năm mới. Chữ đại cát nghĩa là công việc thuận lợi, tương lại sáng lạn. Bức tranh được treo lên như lờ chúc cho chính gia đình. Tranh đông hồ con gà không chỉ có gà đại cát mà có nhiều bức họa khác đàn gà mẹ con, sân gà, vinh hoa, em bé ôm gà trống selfie, gà trống hoa hồng…

Mục đồng thổi tháo: hay còn được gọi là chăn trâu thổi sáo. Khi nhìn vào bức tranh này người nhìn sẽ cảm nhận được sự bình yên, sự an lạc trong cuộc sống. Nếu như đã từng sống trong cuộc sống thành phố bon chen đông đúc thì sự bình yên trong bức tranh lại thể hiện được sự bình yên chốn làng quê mà ai cũng mong muốn.

Lợn Đàn: Hày còn gọi là đàn lợn âm dương, bức tranh được nhắc đến trong bài thơ của Hoàng Cầm. Bức tranh Đông Hồ mang ý nghĩa cầu chúc cho sự no ấm, sung túc và một năm mới tràn đầu hạnh phúc ấm no. Hình ảnh thế hiện cho sự sinh sôi phát triển, gia đình quân quần bên nhau một cách gắn bó.

Đánh ghen: Lời đề cho bức tranh “thôi thôi nuốt giận làm lanh, chi điều sinh sự nhục mình nhục ta”. Với chủ đề muôn thuở trong cuộc sống hôn nhân gia đình. Các nhân vật được ước lệ chân thực, không chỉ là trong tranh là nó phản ánh được thực tại ngày nay. Trong tranh là hình ảnh cô vợ cầm kéo đang xông đến cô gái trẻ bên ông chồng, nếu như thời phong kiến có thể 5 thê 7 thiếp thì giờ pháp luật lại chỉ công nhận hôn nhân 1 vợ 1 chồng dẫn đến nhiều vụ việc đánh ghen được lột tả qua những tác phẩm nghệ thuật.

Tranh đông hồ mặc dù hiện nay không còn quá “nhộn nhịp” nhưng vẫn hòa được vào cuộc sống hiện đại, với sự lồng ghép tinh tế của yếu tố sáng tạo và những nét vẽ. Các tác phẩm nghệ thuật Đông Hồ đang thu hút được chút chú ý mạnh mẽ, nhất là khi đương đại hóa tranh đông hồ được giới trẻ đặc biệt quan tâm.

Tìm hiểu về nét tinh hoa và những tác phẩm tranh đông hồ nổi tiếng
5 (100%) 1 vote

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *